Τις τελευταίες ημέρες της Τουρκοκρατίας, ξένοι περιηγητές περιγράφουν την «απροσδόκητα δημοφιλή διδακτική διαδικασία που εφαρμοζόταν σε όλη την Ελλάδα, ιδιαίτερα στην Πελοπόννησο, και την ιδιαίτερα έντονη επιθυμία των παιδιών να συμμετάσχουν σε αυτήν. Τα μαθήματα που διδάσκουν οι ιερείς και τα μεγαλύτερα παιδιά, δηλαδή η Αλληλοδιδασκαλία ή η μέθοδος διδασκαλίας «Λάνκαστερ», λαμβάνουν χώρα σε ανοιχτό χώρο όπου «το έδαφος, χώμα ή άμμος, «μετατρέπεται» σε έναν «μαυροπίνακα» γύρω από τον οποίο «όλοι συγκεντρώνονται για να δουν και να ακούσουν». Ένα τυχαίο κλαδί χρησιμοποιείται ως γραφίδα, με το οποίο «χαράζονται» γράμματα, γεωμετρικά σχήματα και οτιδήποτε άλλο χρειάζεται να απεικονιστεί. Το γεγονός είναι εντυπωσιακό αν σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για έναν αγροτικό «λαό χωρίς εκπαίδευση που αγωνίζεται καθημερινά για την επιβίωσή του και όμως οι οικογένειες «προτιμούν, αντί να στέλνουν όλα τα μέλη τους στα χωράφια, να τα ενθαρρύνουν να «βγουν έξω και να μάθουν τα γράμματα και την ιστορία τους». Η Αλληλοδιδασκαλία που αναπτύχθηκε «στα προεπαναστατικά χρόνια» ήταν τόσο διαδεδομένη που αυτό που έκανε ο Καποδίστριας «ήταν να την επισημοποιήσει φροντίζοντας για την κατασκευή νέων σχολείων, καθώς και για την επάρκεια του διδακτικού προσωπικού. Η σχολή της Μεθώνης, για την οποία ο Καποδίστριας έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι το μόνο σωζόμενο μνημείο αυτής της περιόδου.